Feb 2015

Het nieuwe kunnen

Weet jij al precies wat er anders is sinds je gereïntegreerd bent? Heb je de grip terug? Inzicht in hoe je anders met jezelf moet of wilt omgaan? Wat vertel je je collega's precies; wat vertel je wel, wat niet?
Een reïntegratietraject kost vaak meer tijd dan we van te voren in kunnen schatten. De optimist in ons wil wel. Maar de praktijk is taai. Terugval, tegenvallers, ontdekken, hoop en moedeloosheid, onzekerheid en zelfoverschatting, pieken en vertragen, het hoort er allemaal bij. En dat zijn alleen nog maar vragen over jouw eigen situatie.

Getting back, 60x50cm, acryl-pigment op katoen, 2014

Hoe is je omgeving tijdens jouw afwezigheid veranderd? Hoe reageren je collega's op je terugkeer? Behandelen je collega's jou op dezelfde respectvolle manier als voor je uitval of houden ze rekening met je, houden ze je uit de wind? Praten jullie daar samen over of gaat het zijn beloop? Voelt het goed? Voel je je gehoord? Is het beleid anders, de sfeer, de cultuur? Voel je je nog thuis in die veranderde omgeving?

Hoe is de periode voor je collega's geweest toen jij er niet was? Wat weet je van die periode? Hoe hebben zij jouw afwezigheid en terugkeer ervaren? Voelen zij zich gehoord, door jou, door hun leidinggevende?

Een reïntegratie betekent altijd dat er iets veranderd is ten opzichte van de tijd voor de uitval. Alle verwachtingen moeten opnieuw ingesteld worden. Dat gaat niet vanzelf. Dat gaat met trial and error, vallen en opstaan, botsen en erkennen, omarmen en loslaten. Hoewel dat proces bij een gebroken been sneller zal verlopen dan na uitval door een burn-out, verwachtingen afstemmen is altijd nodig.

Wat is het toch dat reïntegratie trajecten zo vaak niet naar tevredenheid verlopen, aan beide kanten? De centrale kracht hierin lijkt
veerkracht te zijn.

Bedenk dat als jij reïntegreert, je al enige tijd hebt kunnen wennen aan de veranderingen in je eigen lichaam of in je functioneren. Je hebt daarin een kennisvoorsprong. Jij bent al bekend met je conditie die achteruit is gegaan en nog niet op peil is. Je werkt eraan maar de opbouw kost je meer tijd dan je dacht. Zowel fysiek als mentaal. Mensen die reïntegreren en opnieuw hun grenzen en hun kunnen moeten verkennen, beschikken over een flinke dosis veerkracht. Trial and error, teveel oppakken en dat vervolgens ontdekken, te weinig oppakken en apathisch worden; reïntegreren is een en al afstemming met je eigen lichaam en geest. Het vraagt uithoudingsvermogen, concentratie, communicatie, incasseringsvermogen. En levert soms ook nieuwe ontdekkingen op. Je leert iets te doen op een manier die je anders wellicht nooit ontdekt had. Je kunnen is daardoor misschien zelfs uitgebreid!

De organisatie heeft in je afwezigheid jouw plek opgevuld waar dat nodig was. Posities en rollen zijn veranderd. Je collega's hebben hun vorm daarin opnieuw gevonden, vanuit de veerkracht die een team kent. Deze zoektocht is waarschijnlijk net in balans als jij komt reïntegreren. Er wordt opnieuw een beroep gedaan op hun veerkracht…

Je omgeving heeft al jouw veranderingen en ontdekkingen niet op dezelfde manier meegemaakt als jij. Jouw omgeving weet niet beter dan dat je na je reïntegratietraject weer kunt wat je kon. De veerkracht lijkt hier ook een andere kant op te werken: zodra je gereïntegreerd bent gaat de omgeving er gemakkelijk van uit dat je de oude weer bent. En dat wil nog wel eens veranderd zijn. In wezen trekt je oude sociale en werkomgeving je terug in je oude patronen…tenminste.. als je collega's en jij ieders verwachtingen niet opnieuw met en door elkaar afstemmen.

Fricties zijn niet te vermijden. Aan beide kanten hebben veranderingen plaatsgevonden. Niet iedere verandering is bekend of aan de ander kenbaar gemaakt. Het nieuwe kunnen kan van grote waarde zijn voor de organisatie zolang er oprecht gekeken en gezocht wordt om het op te sporen en optimaal in te zetten.
Dat vraagt wil en lef van alle betrokkenen.